1551'de İstanbul Sokaklarında Hayat Nasıldı?

Bu bölümde ne anlatılıyor?

1551'de Fransa kralının coğrafyacısı Nicolas de Nicolay, elçi Aramon'un maiyetiyle İstanbul'a geldi ve gördüğü insanları tek tek çizdi. Bu bölümde onun kitabından sokakta para almadan su dağıtan sakaları, divan avlusundaki sessizliği, Fatih külliyesinde her dinden yolcuya üç gün ücretsiz misafirliği, hamamın en ince ayrıntısını, Bedesten'i ve esir pazarının karanlık yüzünü, Pera'yı, acemi oğlanları, yeniçerileri, solak ve peykleri, pehlivanları, saray mutfağını, paçayı ve pilavı, Yahudi hekimleri ve sokak müzisyenlerini anlatıyoruz. Nicolay'ın önyargılı yargılarını kendi yargıları olarak aktarıyoruz. Alıntılar, 1585 İngilizce çevirisine dayanan kendi Türkçe aktarımımızdır.

Video bölümleri

1. 0:00Sakalar
2. 1:00Nicolay kimdi?
3. 2:09Fırtınada İstanbul'a varış
4. 3:11Şehir, depremler ve At Meydanı
5. 4:19Saray ve divan avlusundaki sessizlik
6. 5:24Harem kıyafetleri nasıl çizildi?
7. 6:12Ayasofya ve Fatih külliyesi
8. 7:15Yoksullar ve hastaneler
9. 8:01Hamam
10. 9:27Kadınlar hamamı
11. 10:31Bedesten
12. 11:48Pera (Galata)
13. 13:01Acemi oğlanlar
14. 14:10Yeniçeriler
15. 15:16Yaşlı yeniçeriler ve bir uyarı
16. 16:26Solaklar ve peykler
17. 17:45Nalı çakılmış peykler, pehlivanlar
18. 18:40Saray mutfağı, paça ve pilav
19. 19:58Hekimler
20. 21:07Voynuklar ve dervişler
21. 22:07Hacılar ve sakaların ziyareti
22. 23:19Herkese açık su ve Nicolay'ın mirası
23. 24:27Sonraki bölüm: 1638 Esnaf Alayı

Kaynaklar

Birincil kaynak

• Nicolas de Nicolay, Les quatre premiers livres des navigations et pérégrinations orientales. İngilizce çeviri: T. Washington the younger, The Nauigations, Peregrinations and Voyages, made into Turkie by Nicholas Nicholay Daulphinois (Londra: Thomas Dawson, 1585). Metin: EEBO-TCP A08239 (CC0).

Notlar

• Nicolay'ın Osmanlılar, Müslümanlar ve dervişler hakkındaki yargıları ağır önyargılar taşır; videoda bunlar onun yargıları olarak aktarılmıştır.
• Nicolay'ın kendi ifadesine göre saray kadını figürleri, giydirilmiş modellerden yapılmış canlandırmalardır.
• Peyklerin İstanbul–Edirne yolunu iki günde gidip dönmesi gibi bazı bilgiler Nicolay'ın duyduklarıdır.

Görseller ve lisanslar

• Nicolay'ın kitabının figürleri: Fransızca ilk baskı (1568), İtalyanca baskılar (1577, 1580) ve Rijksmuseum'daki baskılar; Melchior Lorck'un yeniçeri ve solak gravürleri; Süleymanname ve Surname-i Hümayun minyatürleri; Titian'ın elçi Aramon portresi; II. Henri portreleri; Jérôme Maurand'ın Pera çizimi (1544); Pieter Coecke van Aelst'ten At Meydanı alayı (1553); Vavassore ile Braun ve Hogenberg'in İstanbul haritaları; Codex Vindobonensis 8626'dan Galata; Choiseul-Gouffier, Allom ve Mayer'in Topkapı ve At Meydanı gravürleri; saka resimleri (1646, 17. yy, Vanmour'dan, Zonaro 1883); Haseki Hürrem Hamamı fotoğrafı (2007): Wikimedia Commons, kamu malı. Sonraki yüzyıllardan olanlar temsilîdir.
• Haritalar: Natural Earth (kamu malı); güzergâh şematiktir.

Seslendirme ve müzik ElevenLabs ile üretilmiştir (ticari lisans). Senaryo ve kaynak kontrolü Dünün İnsanları'na aittir; bu videoda yapay zekâ destekli araçlar kullanılmıştır.