1432'de Türk Kılığıyla Anadolu'yu Gezen Burgonyalı

Bu bölümde ne anlatılıyor?

"Sen bir casussun." 1432'de Kudüs'ten dönen Burgonyalı Bertrandon de la Broquière, eve denizden değil karadan dönmeye karar verdi: Şam'dan Bursa'ya giden bir hac kervanına Türk kılığında katıldı. Bu bölümde onun gözünden Şam çarşısındaki alışverişi, ona Türkçe öğreten yolcuları, hayatını kurtaran Çerkez memlük Muhammed'i, kervanın sessiz yürüyüşünü, Türkmen çadırlarında yoğurtla ikram edilen yufkayı, Adana hamamını, Toroslarda karı, Konya'da Karamanoğlu'nun huzurunu, Afyon'da paça ve cevizli sucuğu, Kütahya kervansarayındaki casus suçlamasını, Bursa yolundaki kaymağı ve Bursa çarşılarını anlatıyoruz. Alıntılar, yayımlanmış çevirilere dayanan kendi Türkçe aktarımımızdır.

Video bölümleri

1. 0:00Kütahya'da bir kervansaray
2. 0:59Şam'da bir kervan
3. 1:51Çarşıda alışveriş listesi
4. 2:47At ve nallar
5. 3:22Kâğıttaki kelimeler
6. 4:07Hapis ve yola çıkış
7. 4:45Çerkez memlük
8. 5:55"Bizimle ekmek ve tuz yedi"
9. 6:33Kervanın yürüyüşü
10. 7:13Hama'da bir akşam
11. 8:19Türkmen çadırları, yoğurt ve yufka
12. 9:44Adana hamamı ve Türkler
13. 10:46Toroslarda kar
14. 11:47Ereğli ve Larende
15. 12:39Konya'da Karamanoğlu
16. 13:28Muhammed'e veda
17. 14:38Afyon: paça ve cevizli sucuk
18. 15:51Kütahya: "Sen bir casussun"
19. 17:26Bursa yolunda kaymak
20. 18:24Bursa
21. 19:54Üsküdar ve II. Murad
22. 21:09Bir casus mu, bir misafir mi?
23. 21:57Sonraki bölüm: Bir Elçinin Türk Mektupları

Kaynaklar

Birincil kaynak

• Bertrandon de la Broquière, Le Voyage d'Outremer (1432–1433). İngilizce çeviri: Thomas Johnes, The Travels of Bertrandon de la Brocquière (Hafod Press, 1807); T. Wright (der.), Early Travels in Palestine (Londra, 1848) içinde yeniden basım (Project Gutenberg #40131).
• Orta Fransızca eleştirel baskı: Charles Schefer (yay.), Le Voyage d'Outremer de Bertrandon de la Broquière (Paris, 1892).
• Türkçe çeviri: İlhan Arda (çev.), Bertrandon de la Broquière'in Denizaşırı Seyahati (İstanbul: Eren, 2000).

Notlar

• Johnes çevirisi, eserin kısaltılmış ve sadeleştirilmiş bir Fransızca sürümüne dayanır; ayrıntılar Schefer baskısıyla küçük farklar gösterebilir.

Görseller ve lisanslar

• Bertrandon'un kitabının yazmasından minyatürler (Jean Le Tavernier, 1455 sonrası, BnF fr. 9087), Burgonya Dükü İyi Filip portreleri (Rogier van der Weyden ve atölyesi), II. Murad tasvirleri, Antakya ve Şam gravürleri (1798–1873), Charles Texier'nin gravürleri (1882), Bursa kaplıcaları taş baskısı (1826), yufka fotoğrafı (2007): Wikimedia Commons, kamu malı.
• Memlük cam kandilleri, leğenler, tepsiler, üzengiler, Türkmen atlı çizimi, halı ve kumaş parçaları: The Metropolitan Museum of Art, Open Access (CC0). Bunlar dönemin eserleridir; Bertrandon'un gördüğü nesneler değildir.
• Haritalar: Natural Earth (kamu malı); güzergâh şematiktir.

Seslendirme ve müzik ElevenLabs ile üretilmiştir (ticari lisans). Senaryo ve kaynak kontrolü Dünün İnsanları'na aittir; bu videoda yapay zekâ destekli araçlar kullanılmıştır.