1555'te Kanuni'yle Görüşmeye Giden Elçi Neler Yaşadı?

Bu bölümde ne anlatılıyor?

"O kadar kıpırtısız duruyorlardı ki bir süre insan mı heykel mi olduklarına karar veremedim." 1554'te Habsburg elçisi Ogier Ghiselin de Busbecq, Kanuni Sultan Süleyman'la barış görüşmek için Viyana'dan yola çıktı ve Amasya'ya kadar gitti. Bu bölümde onun ilk mektubundan Budin'de çiçek getiren yeniçerileri, Tuna'daki gece yolculuğunu, Niş'teki kervansarayı, yolcuya arpa çorbası ikram eden imareti, ahırda ocak başında geçen bir kış gecesini, Bulgar köylerinde külde pişen ekmeği, laleyi, İstanbul'u, Ankara'nın tiftik keçilerini ve Augustus yazıtını, ayranı ve hardaliyeyi, Amasya'da sultanın huzurunu anlatıyoruz. Alıntılar, yayımlanmış İngilizce çeviriye dayanan kendi Türkçe aktarımımızdır.

Video bölümleri

1. 0:00Budin'de çiçek getiren yeniçeriler
2. 0:56Busbecq kimdi?
3. 1:54Budin: eşyalar insanlardan iyi ağırlanıyor
4. 2:53Tuna'da bir gece
5. 3:48Niş'te kervansaray
6. 4:55İmarette arpa çorbası
7. 6:00Ahırda bir kral gibi
8. 7:09Bulgar köyleri ve külde ekmek
9. 8:11Lale
10. 9:04İstanbul
11. 10:11Anadolu yakasında, kaplumbağalar
12. 11:07Çakallar, sarnıç ve tiftik keçileri
13. 12:21Koyunlar, çobanlar ve Augustus yazıtı
14. 13:19Yoğurt, ayran ve kuru meyve
15. 14:46Şerbet, hardaliye ve renkler
16. 15:55Amasya
17. 16:54Sultanın huzurunda: "Güzel, güzel"
18. 17:55Heykel gibi askerler
19. 19:13Kaftanlar ve ateşkes
20. 20:31Dönüş yolu
21. 21:42Viyana'ya dönüş
22. 22:31Bir elçinin gözünden
23. 23:16Sonraki bölüm: 1551 İstanbul'unun Yüzleri

Kaynaklar

Birincil kaynak

• Ogier Ghiselin de Busbecq, Legationis Turcicae Epistolae quatuor (Türk Mektupları), I. Mektup (1555). İngilizce çeviri: Charles Thornton Forster ve F. H. Blackburne Daniell, The Life and Letters of Ogier Ghiselin de Busbecq, cilt I (Londra: C. Kegan Paul, 1881).

Notlar

• Busbecq'in Türkler hakkındaki yargıları kendi çağının ve konumunun bakışını taşır; videoda bunlar onun yargıları olarak aktarılmıştır.
• Busbecq'in kulağına geldiği gibi yazdığı sultan cevabı, bugünkü Türkçeyle "Güzel, güzel" olarak okunmaktadır.

Görseller ve lisanslar

• Melchior Lorck'un Busbecq portresi (1557), Kanuni Sultan Süleyman portreleri (1559, 1562), İstanbul panoraması (1559), yeniçeri, sipahi ve asker gravürleri (1570–1583) ve kervansaray çizimi; Busbecq'in seyahatlerinin 1664 Almanca baskısından gravürler; Esme de Boulonois'nın Busbecq gravürü (1682); Ferdinand I portreleri; Titian çevresi ve Cristofano dell'Altissimo'nun Süleyman portreleri; Süleymanname'den devşirme minyatürü; Jacopo Ligozzi'nin yeniçeri çizimi; Schedel (1493) ve Münster'in Budin görünümleri; Vavassore'nin İstanbul haritaları; Perrot ve Guillaume'un Augustus yazıtı levhası (1872); Besler ve Gottorf Kodeksi lale resimleri; tiftik keçisi fotoğrafı (yak. 1915); kaplumbağa ve çakal resimleri; Tuna gemisi çizimi; Charles Texier gravürleri (1882); Bursa kaplıcaları taş baskısı (1826): Wikimedia Commons, kamu malı.
• İslam dünyasından nesneler (kâse, cam kâse, tepsi, halı parçası, Şehname sayfası, Türkmen atlı çizimi): The Metropolitan Museum of Art, Open Access (CC0). Bunlar temsilîdir; Busbecq'in gördüğü nesneler değildir.
• Haritalar: Natural Earth (kamu malı); güzergâh şematiktir.

Seslendirme ve müzik ElevenLabs ile üretilmiştir (ticari lisans). Senaryo ve kaynak kontrolü Dünün İnsanları'na aittir; bu videoda yapay zekâ destekli araçlar kullanılmıştır.