1653'te Gemisi Kore'de Batan Hollandalı Ne Anlattı?

Bu bölümde ne anlatılıyor?

"Mahvolduk; aynı şeyi bize de yapacaklar." Ağustos 1653'te Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin Sperwer gemisi Kore'nin güneyinde, Ceju adası açıklarında parçalanıyor. Altmış dört kişiden otuz altısı kurtuluyor ve on üç yıl boyunca Kore'den çıkamıyor. Geminin kâtibi Hendrik Hamel sonradan her şeyi bir rapora yazdı: kızıl sakallı Weltevree, kralın huzurunda dans, onları görmek için sokağa dökülen Seul, Mançu elçisini durduran iki denizci, sürgün yılları, dilencilik ve Budist keşişler, kıtlık, kuyruklu yıldızlar ve ay battıktan sonra bir balıkçı teknesiyle Japonya'ya kaçış. Alıntılar Churchill derlemesindeki 1732 tarihli İngilizce çeviriden kendi Türkçe aktarımımızdır.

Video bölümleri

1. 0:00Ağustos 1653: kazazedeler
2. 0:48Hamel ve kaynağımız
3. 1:35Fırtına ve batış
4. 2:24Kıyıdaki ilk günler
5. 3:12Ceju valisi
6. 3:58Weltevree
7. 4:56Kaçış denemeleri
8. 5:45Seul'e yolculuk ve kralın huzuru
9. 6:37Seul'ün merakı
10. 7:27Mançu elçileri ve ilk kış
11. 8:14Elçinin dizginleri
12. 9:09Ölüm mü sürgün mü?
13. 10:05Sürgün yılları
14. 10:57Dilencilik ve keşişler
15. 11:45Kıtlık
16. 12:34Kuyruklu yıldızlar
17. 13:21Kaçış planı
18. 14:13Ay battıktan sonra
19. 15:04"Hollanda, Nagasaki!"
20. 15:54Nagasaki ve eve dönüş
21. 16:55Hamel'in Kore'si
22. 17:54Raporda kalanlar
23. 18:24Sonraki bölüm: Richard Cocks

Kaynaklar

Birincil kaynak

• Hendrik Hamel'in raporunun İngilizce çevirisi: A Collection of Voyages and Travels (Churchill), cilt IV (1732). Internet Archive: bim_eighteenth-century_a-collection-of-voyages-_1732_4.

Karşılaştırma için

• Hendrik Hamel, Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer, B. Hoetink'in notlarıyla Felemenkçe baskı. Project Gutenberg no. 11467.

Notlar

• 1732 çevirisi Fransızcadan yapılmıştır ve Hamel'in Felemenkçe el yazmasından bazı farklar taşır: çeviri yolculuğu Hollanda'dan başlatır, el yazması Batavya'dan; bazı ad ve tarihler de farklıdır. Anlatımda çeviriyi izledik.
• Basılı metne sonradan eklendiği düşünülen timsah hikâyeleri gibi parçalar anlatılmamıştır.
• Quelpaert'in bugünkü Ceju adası olması, Nisi kökünün ginseng olarak yorumlanması ve Kore'de kalan denizcilerin sonraki serbest bırakılışı genel tarih bilgisidir.

Görseller ve lisanslar

• Hamel'in 1683 baskısından süslü harfler, Joseon dönemi haritaları ve Kim Jeong-ho'nun Seul haritası, Kim Hong-do (Danwon) ve Shin Yun-bok (Hyewon) resimleri, Hwaseong alayı paravanı, Siebold'un Nippon kitabından bir Joseon teknesi, 17. yüzyıl Hollanda gemi resimleri ve Batavya haritaları, Nanban paravanı, kuyruklu yıldız broşürleri (1664–1665), 19. yüzyıl sonu Seul fotoğrafları, ginseng çizimleri: Wikimedia Commons, kamu malı. Joseon resimlerinin çoğu Hamel'den yaklaşık bir yüzyıl sonrasına aittir ve temsilî olarak işaretlenmiştir; Hamel'in portresi yoktur.
• Harita: Natural Earth (kamu malı); konumlar yaklaşıktır.

Anlatım sesi ve fon müziği ("Castaways on the Eastern Shore") ElevenLabs ile üretildi (ticari lisans). Senaryo, alıntı çevirileri ve kaynak kontrolü Dünün İnsanları'na aittir.