1453 Kuşatmasını Gün Gün Yazan Venedikli: Barbaro

Bu bölümde ne anlatılıyor?

"Dolunay doğdu, ama yarısı yoktu." 22 Mayıs 1453 gecesi, kuşatılmış İstanbul'da genç bir Venedikli gökyüzüne bakıp bunu yazıyor. Nicolò Barbaro'nun defteri, kuşatmayı gün gün anlatan en ayrıntılı Batılı tanıklık. Bu bölümde defteri baştan sona okuyoruz: Haliç'i kapatan zincir aslında neydi, dört geminin denizdeki çarpışması, gemilerin tepeden Haliç'e indirilmesi, başarısız gece baskını, yarım doğan ay ve tutulma, 29 Mayıs sabahı, Giustiniani tartışması, Kerkoporta hikâyesi ve Barbaro'nun kaçışı. Barbaro'nun gördükleriyle yargılarını ayırarak, başka tanıklarla karşılaştırarak. Alıntılar kendi Türkçe çevirimizdir.

Video bölümleri

1. 0:0022 Mayıs 1453: yarım doğan ay
2. 0:42Barbaro kimdi? Hekim mi, arbaletçi mi?
3. 1:52Zincir: demir değil, kütük seddi
4. 3:0520 Nisan: dört gemi
5. 4:3522 Nisan: gemiler tepeden Haliç'e
6. 5:38Gece baskını
7. 6:27Ay tutulması ve kehanet
8. 7:3929 Mayıs
9. 9:55Barbaro'nun kaçışı
10. 10:56Defterin yolculuğu
11. 12:23Bu defter bize ne söylüyor?

Kaynaklar

Birincil kaynak

• Nicolò Barbaro, Giornale dell'assedio di Costantinopoli 1453, yay. Enrico Cornet (Viyana, 1856). Internet Archive: giornale-dell-assedio-di-costantinopoli-1453-1856. Elyazması: Biblioteca Nazionale Marciana, Venedik, Ms. It. VII 746.
• İngilizce çeviri: J. R. Jones, Nicolò Barbaro, Diary of the Siege of Constantinople 1453 (New York, 1969).

Araştırmalar

• Halff, "Nicolò Barbaro" üzerine arşiv çalışması, Archivio Veneto VI/22 (2021): Barbaro'nun konvoy kayıtlarında "soylu arbaletçi" olarak geçmesi, defterin yazılış ve düzeltilme süreci.
• Steven Runciman, The Fall of Constantinople 1453 (Cambridge, 1965).
• 22 Mayıs 1453 parçalı ay tutulması (umbra büyüklüğü yaklaşık 0,74): NASA ay tutulması kataloğu.

Notlar

• Barbaro'nun ordu, kayıp ve bayrak sayıları kendi tahminleridir.
• Giustiniani'nin kaçtığı iddiası Barbaro'ya aittir; Sakızlı Leonardo, Dukas ve Halkokondilis yaralanıp çekildiğini yazar.
• Kerkoporta hikâyesinin bilinen tek kaynağı Dukas'tır; Barbaro bu kapıdan söz etmez.
• "Bunu Türklere bir Hristiyan öğretti" cümlesi Barbaro'nun ana metninde değil, elyazmasının kenarındaki sonradan eklenmiş bir nottur (Cornet baskısı, dipnot).

Görseller ve lisanslar

• Jean Le Tavernier ve Philippe de Mazerolles'e atfedilen kuşatma minyatürleri (15. yy), Moldovița Manastırı freski (1537), Rus Resimli Vakayinamesi (16. yy), Merian (1631), Buondelmonti, Vavassore ve Schedel haritaları, Gentile Bellini'nin Mehmed II portreleri ve madalyaları, Jacopo de' Barbari'nin Venedik görünümü (1500), kadırga gravürleri, tutulma çizimleri, Ayvazovski, Benjamin-Constant, Zonaro ve Chlebowski'nin resimleri, 19. yy gravür ve fotoğrafları: Wikimedia Commons, kamu malı. Olaydan sonra yapılmış resimler temsilîdir.
• Haliç haritası ve tutulma çizimi şematiktir, ölçeksizdir.

Anlatım sesi ve fon müziği ElevenLabs ile üretildi (ticari lisans). Senaryo, alıntı çevirileri ve kaynak kontrolü Dünün İnsanları'na aittir.